Τεράστια η έκταση της δημοσιότητας που πήρε το σκάνδαλο με τις fake αεροδιασώσεις πεζοπόρων στο Νεπάλ, το οποίο σοβούσε για χρόνια στον παράδεισο της παγκόσμιας πεζοπορίας. Εκείνο που όμως πέρασε λάθος στην κοινή γνώμη, κυρίως λόγω επιπόλαιης προσέγγισης από τα ΜΜΕ, είναι πως το σκάνδαλο αυτό αφορούσε τον χώρο της ορειβασίας, κάτι εντελώς αβάσιμο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δικογραφίας που έγινε γνωστή, δεν υπάρχει ούτε ένα συμβάν στον ορειβατικό χώρο, όλα αφορούσαν πεζοπόρους και εταιρείες trekking στο Νεπάλ. Ένα δεύτερο λάθος, είναι η έκταση του φαινομένου της τροφικής δηλητηρίασης των πεζοπόρων από τους οδηγούς τους, κάτι που επίδης δεν τεκμαίρεται από την δικογραφία και το ερευνητικό υλικό της Νεπαλέζικης Αστυνομίας. Ας δούμε όμως πιο προσεκτικά και αναλυτικά, πρόσφατα στοιχεία που αντλήσαμε από έγκυρα μέσα του εξωτερικού, όπως η Kathmandu Post, το Climbing Magazine και το Outside.
Στις 22 Μαρτίου, απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον 32 ατόμων στο Περιφερειακό Δικαστήριο του Κατμαντού σε σχέση με μια ψεύτικη απάτη διάσωσης για να αποκομίσουν μίζες από τις ασφαλιστικές πληρωμές. Μετά από οκτώ χρόνια ερευνών, αυτοί οι 32 διευθυντές εταιρειών περιηγήσεων, συντονιστές διάσωσης, ιδιοκτήτες νοσοκομείων, γιατροί και οδηγοί πεζοπορίας αντιμετωπίζουν κατηγορίες βάσει του Νόμου περί Πρόληψης του Οργανωμένου Εγκλήματος. Οι κατηγορούμενοι δραστηριοποιούνται σε όλο το Νεπάλ, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Έβερεστ. Το εν λόγω έγκλημα; Οργάνωση περιττών πτήσεων με ελικόπτερο για μη επείγοντα συμβάντα σε πελάτες τους. Οι ισχυρισμοί αναφέρουν ότι αυτά τα άτομα ζήτησαν «ψεύτικες» διασώσεις, πλαστογράφησαν δηλωτικά επιβατών και χειραγώγησαν ιατρικά αρχεία προκειμένου να ενισχύσουν τις απαιτήσεις για την ασφάλιση διάσωσης των πελατών τους και να μοιραστούν το κέρδος.
Γιατί διαδίδονται ψεύτικες ειδήσεις για δηλητηρίαση στο Έβερεστ
Το κατηγορητήριο 748 σελίδων, το οποίο απέκτησε το περιοδικό Climbing, καθιστά σαφές ότι η ασφαλιστική απάτη είναι καλά τεκμηριωμένη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε τρία νοσοκομεία του Κατμαντού, όπου τουλάχιστον εννέα γιατροί κατηγορούν απατεώνες για πλαστογράφηση των υπογραφών τους. Αλλά αυτή την εβδομάδα, δεκάδες μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένων των Economic Times of India, Fox News, People και του Οργανωμένου Εγκλήματος και Διαφθοράς, δημοσίευσαν τίτλους που επικεντρώνονταν σε μια συγκεκριμένη λεπτομέρεια: τον ισχυρισμό ότι ορισμένοι οδηγοί πεζοπορίας έριξαν στο φαγητό των πελατών τους μαγειρική σόδα ή τους έδωσαν ακεταζολαμίδη (Diamox), (σ.σ. χάπια για ευκολότερο εγκλιματισμό στο υψόμετρο) για να τους αρρωστήσουν ή να τους αφυδατώσουν, δικαιολογώντας έτσι μια διάσωση με ελικόπτερο. Ωστόσο, αν και σίγουρα πιο τρομακτικός από την απάτη στα έγγραφα, αυτός ο ισχυρισμός δεν φαίνεται να υποστηρίζεται από κανένα ιατροδικαστικό ή άλλο στοιχείο!
«Μέχρι σήμερα, η επίσημη έρευνα δεν έχει βρει κανένα στοιχείο «δηλητηρίασης»», δήλωσε το Κεντρικό Γραφείο Ερευνών (CIB) του Νεπάλ στο Climbing μέσω email σήμερα το πρωί (σ.σ. 3 Απριλίου). Η μακρά έρευνα του CIB και η σύλληψη 10 ατόμων χρησίμευσε ως βάση για τις κατηγορίες απάτης διάσωσης.
Στις 3 Απριλίου, το CIB εξέδωσε επίσης ένα δελτίο τύπου για να αντιμετωπίσει τις ανακρίβειες. «Το CIB έχει στραφεί σοβαρά στις ειδησεογραφικές αναφορές που μεταδόθηκαν σε εθνικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης σχετικά με την ψεύτικη διάσωση τουριστών», αναφέρει. «Αυτές οι αναφορές ισχυρίζονται ότι οι οδηγοί πεζοπορίας στην περιοχή του Έβερεστ αρρώστησαν τους τουρίστες αναμειγνύοντας δηλητηριώδεις ουσίες στο φαγητό τους για να διευκολύνουν «ψεύτικες διασώσεις». Κατά τη διάρκεια της έρευνας που διεξήχθη μέχρι στιγμής, δεν έχουν βρεθεί στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι δηλητηριώδεις ουσίες αναμίχθηκαν στο φαγητό». Η δήλωση φέρει την υπογραφή του Shiva Kumar Shrestha, του ανώτερου επιθεωρητή της Αστυνομίας.
Από πού προήλθε λοιπόν η φήμη για δηλητηρίαση;
Στην επισκόπηση του κατηγορητηρίου, οι εισαγγελείς ισχυρίστηκαν ότι οι οδηγοί έριχναν μαγειρική σόδα στο φαγητό των πελατών. Αλλά στον κατάλογο των συγκεκριμένων ισχυρισμών, κανένας από τους κατηγορούμενους δεν κατηγορήθηκε για αλλοίωση του φαγητού των πελατών. Σε έντονη αντίθεση με τις χιλιάδες σελίδες στιγμιότυπων οθόνης (screenshots), μηνυμάτων κειμένου, βεβαιώσεων επιβατών και ιατρικών αρχείων που αποδεικνύουν συντριπτικά την ασφαλιστική απάτη, η μόνη υποστήριξη για τον ισχυρισμό περί δηλητηρίασης είναι ότι αρκετοί οδηγοί πεζοπορίας την έχουν αντιμετωπίσει ως φήμη. «Έχω ακούσει ότι οι ξένοι αρρωσταίνουν αναμειγνύοντας μπέικιν πάουντερ στο φαγητό τους», δήλωσε ο οδηγός Udhav Bahadur Thapa, ο οποίος δεν είναι κατηγορούμενος στην υπόθεση. Οι προτάσεις του Thapa επαναλαμβάνονται -συχνά λέξη προς λέξη- στις καταθέσεις τουλάχιστον τεσσάρων άλλων ανεξάρτητων οδηγών στο κατηγορητήριο. Κανένας άλλος οδηγός ή μάρτυρας δεν κατέθεσε πιο συγκεκριμένη μαρτυρία σχετικά με την κατηγορία της δηλητηρίασης.
Ο μόνος κατηγορούμενος που αντιμετωπίζει κατηγορίες για άμεσες αλληλεπιδράσεις με πελάτες
Οι περισσότεροι από τους κατηγορούμενους, οι οποίοι είναι ταξιδιωτικοί πράκτορες ή προσωπικό διάσωσης, δεν αλληλεπιδρούσαν με τους πελάτες μέχρι να κληθεί ελικόπτερο. Στην πραγματικότητα, μόνο ένας από τους 32 κατηγορούμενους αντιμετωπίζει κατηγορίες για άμεση αλληλεπίδραση με πελάτη. Σε αυτή τη μοναδική υπόθεση που αφορά τον Tenzing Sherpa, καμία κατηγορία δεν αναφέρει δηλητηρίαση ή πρόκληση ασθένειας σε πελάτη, με οποιονδήποτε τρόπο. Ο Tenzing Sherpa, ο οποίος διευθύνει την εταιρεία «Panorama Himalayan Trekking & Expedition», κατηγορείται ότι κάλεσε καταχρηστικά ελικόπτερο για μια Καναδή, τη Sylvie Aubier, τον περασμένο Νοέμβριο. «Μας αρνήθηκαν το δικαίωμα να κατέβουμε με τα πόδια όπως είχαμε σκοπό», έγραψαν η Aubier και η σύντροφός της στην πεζοπορία, Karine Chassagne, σε ένα email προς την CIB τον Ιανουάριο του 2026. Η ασφαλιστική εταιρεία της Aubier έλαβε έναν λογαριασμό 8.200 δολαρίων για ελικόπτερο, ο οποίος παραμένει σε εκκρεμότητα, συν ένα αντίγραφο 1.302 δολαρίων για νοσοκομειακή περίθαλψη. Έστειλε την καταγγελία της μέσω email στην CIB αφού επέστρεψε από το ταξίδι της και έμαθε για την απάτη διάσωσης στο Νεπάλ από το Facebook. Το Climbing επικοινώνησε με την Aubier και την Chassagne για σχόλια.
Οι ρίζες αυτής της ιστορίας με τις «δηλητηριάσεις» ανάγονται στο 2018. Εκείνη τη χρονιά, μια δημοσιογράφος ονόματι Anabelle Symington, του Agence France-Presse δημοσίευσε ένα πρωτοποριακό ερευνητικό άρθρο σχετικά με την απάτη στον κλάδο της πεζοπορίας της χώρας του Νεπάλ. Πρόκειται για εταιρείες “trekking”, που μεταφέρουν τουρίστες σε οργανωμένες πεζοπορίες στα Ιμαλάια, συμπεριλαμβανομένης μιας εκδρομής στην Κατασκήνωση Βάσης (Base Camp) του Έβερεστ.
Αυτός ο κλάδος υποστηρίζει μια αναπτυσσόμενη επιχείρηση μεταφορών με ελικόπτερα και ασθενοφόρων, επίσης με ελικόπτερα, επειδή ένα ποσοστό αυτών των πεζοπόρων πρέπει να απομακρυνθεί από περιοχές που είναι προσβάσιμες μόνο με τα πόδια ή από αέρος.
Η Symington έδειξε ότι ορισμένοι από αυτούς τους ταξιδιωτικούς πράκτορες και εταιρείες ελικοπτέρων ενορχήστρωναν με επιτυχία ένα περίτεχνο σχέδιο απάτης. Οι πεζοπόροι κουράζονται σε μεγάλα υψόμετρα, γενικότερα. Άλλοι παθαίνουν ναυτία ή διάρροια (από προβληματική διατροφή, ιώσεις ή ακόμα και ελαφρά συμπτώματα ασθένειας υψομέτρου). Κανονικά, η θεραπεία είναι απλώς να οδηγήσουν πεζοπορικά αυτούς τους ανθρώπους πίσω σε χαμηλότερα υψόμετρα, όπου μπορούν να ξεκουραστούν και να αναρρώσουν. Αλλά αυτοί οι πράκτορες έπεισαν τους τουρίστες να ζητήσουν εκκένωση με ελικόπτερο, επειδή ορισμένες διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες καλύπτουν το κόστος αυτών των υπηρεσιών. Δεν επρόκειτο για είδηση-αποκάλυψη, αφού πολλές ασφαλιστικές εταιρείες κάλυπταν και την περίπτωση εναέριας διακομιδής (διάσωσης) πελατών τους. Προφανώς, οι υπεύθυνοι των εταιρειών trekking συμβούλεψαν πελάτες τους να κάνουν χρήση αυτού του πλεονεκτήματος που τους προσέφεραν τα συμβόλαια που είχαν υπογράψει.
Στο ρεπορτάζ αναφέρεται ότι οι εταιρείες μεταφοράς με ελικόπτερο, ακόμη και ορισμένα ιδιωτικά νοσοκομεία, χρέωναν στη συνέχεια στις ασφαλιστικές εταιρείες υπερβολικές αμοιβές για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Όλοι οι εμπλεκόμενοι – η εταιρεία πεζοπορίας, ο οδηγός, ο πιλότος, ακόμη και το νοσοκομείο – φέρεται να λάμβαναν μίζα από την πληρωμή. Και καθώς περισσότερες ασφαλιστικές εταιρείες αναγκάζονταν να πληρώσουν, οι εταιρείες άρχισαν να βλέπουν μια ευκαιρία για γρήγορο και εύκολο χρήμα. Περισσότερες από αυτές άρχισαν να πείθουν τους πελάτες τους που έκαναν πεζοπορία να καλέσουν για ελικόπτερο, ακόμα κι αν δεν το χρειάζονταν πραγματικά.
Η ίδια η Symington παρίστανε την πελάτισσα πεζοπορίας τότε και είδε πόσο βαθιά ριζωμένη είχε γίνει αυτή η διαδικασία στην επιχείρηση. Επίσης, περπάτησε μέχρι το Base Camp του Έβερεστ και γνώρισε ένα κορίτσι που περίμενε μια διάσωση με ελικόπτερο, παρόλο που δεν το χρειαζόταν πραγματικά. Η ιστορία της Symington, και τα ρεπορτάζ από τα μέσα ενημέρωσης του Νεπάλ, οδήγησαν σε κυβερνητική έρευνα και αργότερα σε ορισμένες μεταρρυθμίσεις στον κλάδο της πεζοπορίας. Το Νεπάλ θέσπισε έναν κανόνα που απαιτεί από τις εταιρείες πεζοπορίας και τις εταιρείες διάσωσης με ελικόπτερα να επικοινωνούν με την Επιτροπή Έρευνας και Διάσωσης Τουριστών (Tourist Search & Rescue Committee) της χώρας, καθώς και με την Τουριστική Αστυνομία και το Υπουργείο Τουρισμού.
To πρόβλημα όμως δεν φάνηκε να έχει λυθεί. Σε αεροπορικό δυστύχημα του 2018, ο υπεύθυνος υπουργός σκοτώθηκε και οι έρευνες για το κύκλωμα πάγωσαν από τότε! Το 2025, το Κεντρικό Γραφείο Ερευνών της Αστυνομίας του Νεπάλ (CIB) ανακοίνωσε ότι θα ανοίξει ξανά έρευνα για καταγγελίες απάτης. Στη συνέχεια, τον Ιανουάριο, το CIB συνέλαβε 6 άτομα από τις «βιομηχανία πεζοπορίας και διάσωσης στο βουνό» και τους κατηγόρησε για συνέχιση της απάτης.
«Η απάτη συνεχίστηκε λόγω χαλαρών τιμωρητικών μέτρων», δήλωσε στην εφημερίδα The Kathmandu Post ο Manoj Kumar KC, επικεφαλής του Κεντρικού Γραφείου Ερευνών (CIB). Το CIB δημοσίευσε τις λεπτομέρειες της πιο πρόσφατης έρευνάς του τον Μάρτιο. Και ναι, σε μία από τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο έγγραφο, κάποιος φέρεται να πρόσθεσε baking powder στο φαγητό ενός τουρίστα για να του προκαλέσει πόνο στην κοιλιά. Αυτή είναι όλη κι όλη η έκταση της δηλητηρίασης! Τώρα η CIB επιχειρεί να ασκήσει δίωξη σε 33 άτομα που εμπλέκονται σε φερόμενες απάτες.
Σύμφωνα με την CIB, αυτό ήταν σημαντικό. Μεταξύ 2022 και 2025, οι ερευνητές εντόπισαν 171 περιπτώσεις ψεύτικων διασώσεων, από συνολικά 4.782 ασθενείς που έλαβαν θεραπεία σε νοσοκομεία που εμπλέκονταν στο σχέδιο. Αυτό σημαίνει ότι περίπου το 3,5% των περιπτώσεων που εξέτασαν ήταν δόλιες. Η CIB εξέτασε επίσης πτήσεις με ελικόπτερο από τρεις εταιρείες μεταφορών που εμπλέκονταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και διαπίστωσε ότι από τις 317 από τις 2.320 πτήσεις (13,6%) ήταν δόλιες. Σε μια περίπτωση, τέσσερις πεζοπόροι «διασώθηκαν» στην ίδια πτήση με ελικόπτερο. Αλλά η εταιρεία χρέωσε τις ασφαλιστικές εταιρείες για τέσσερις μεμονωμένες πτήσεις, συνολικού ύψους 31.000 δολαρίων. Μια ιδιωτική πτήση από το Lukla στο Kathmandu κοστίζει κανονικά 2.500 δολάρια.
Μια βαθύτερη ματιά στην απάτη διασώσεων του Νεπάλ
(άρθρο του Sangam Prasain από την The Kathmandu Post, στις 27.03.2026)
Οι έρευνες αποκαλύπτουν ένα τεράστιο δίκτυο εταιρειών πεζοπορίας, χειριστών ελικοπτέρων, νοσοκομείων και πρακτόρων που οργανώνουν ψεύτικες εκκενώσεις, πλαστογραφούν ιατρικά αρχεία και διογκώνουν λογαριασμούς για να αποσπάσουν εκατομμύρια από τις παγκόσμιες ασφαλιστικές εταιρείες.
Στο Νεπάλ, η διάσωση με ελικόπτερο σε μεγάλο υψόμετρο είναι, από κάθε άποψη, μια πραγματική επιχείρηση διάσωσης. Σε μεγάλο υψόμετρο, όπου το οξυγόνο αραιώνει και ο καιρός αλλάζει χωρίς προειδοποίηση, η δυνατότητα αερομεταφοράς ενός πληγέντος πεζοπόρου στο Κατμαντού μέσα σε λίγες ώρες έχει σώσει αμέτρητες ζωές. Αλλά περνώντας μέσα από αυτό το νόμιμο σύστημα, εκμεταλλευόμενη τον επείγοντα χαρακτήρα του, την αδιαφάνειά του και την απόστασή του από την εποπτεία, – είναι ένα από τα πιο εξελιγμένα δίκτυα απάτης ασφαλίσεων στον κόσμο.
Η απάτη διασώσεων στο Νεπάλ δεν είναι καινούργια. Η Kathmandu Post την αποκάλυψε για πρώτη φορά το 2018. Μήνες αργότερα, η κυβέρνηση συγκάλεσε μια επιτροπή διερεύνησης γεγονότων, συνέταξε μια έκθεση 700 σελίδων και ανακοίνωσε μεταρρυθμίσεις. Τον Φεβρουάριο του 2019, η Kathmandu Post δημοσίευσε μια μακροσκελή ερευνητική έκθεση.
Πέρυσι, το Κεντρικό Γραφείο Ερευνών της Αστυνομίας του Νεπάλ άνοιξε ξανά τον φάκελο και αυτό που διαπίστωσαν είναι ότι η απάτη δεν σταμάτησε – αντίθετα αυξανόταν.
Πώς λειτουργεί η απάτη;
Οι μηχανισμοί της ψεύτικης απάτης διάσωσης είναι απλοί: σκηνοθετήστε ένα ιατρικό επείγον περιστατικό, καλέστε ένα ελικόπτερο, στείλτε έναν τουρίστα σε νοσοκομείο και υποβάλετε μια ασφαλιστική απαίτηση που έχει μικρή σχέση με αυτό που πραγματικά συνέβη. Αλλά η πολυπλοκότητα έγκειται στον τρόπο με τον οποίο αποζημιώνεται κάθε κρίκος της αλυσίδας και στο πόσο δύσκολο είναι για έναν ξένο ασφαλιστή – που λειτουργεί από την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο – να επαληθεύσει γεγονότα που συνέβησαν σε υψόμετρο 3.000 μέτρων σε μια απομακρυσμένη κοιλάδα των Ιμαλαΐων.
Η έρευνα της CIB εντοπίζει δύο κύριες μεθόδους για την κατασκευή μιας «έκτακτης ανάγκης».
- Η πρώτη αφορά τουρίστες που απλά δεν θέλουν να επιστρέψουν με τα πόδια. Αφού ολοκληρώσουν μια απαιτητική πεζοπορία – μια πεζοπορία στο Everest Base Camp, για παράδειγμα, μπορεί να διαρκέσει έως και δύο εβδομάδες με τα πόδια, οι οδηγοί προσφέρουν μια εναλλακτική «λύση»: να προσποιούνται ότι είναι άρρωστοι και ένα ελικόπτερο θα έρθει. Ο οδηγός (guide) χειρίζεται τα υπόλοιπα.
- Η δεύτερη μέθοδος είναι πιο ανησυχητική. Σε υψόμετρα άνω των 3.000 μέτρων, τα ήπια συμπτώματα της ασθένειας του υψομέτρου (altitude sickness) είναι συνηθισμένα. Ο κορεσμός οξυγόνου στο αίμα μπορεί να μειωθεί, τα χέρια και τα πόδια να νιώθουν μούδιασμα, να εμφανίζονται πονοκέφαλοι. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ξεκούραση, η ενυδάτωση ή η σταδιακή κατάβαση είναι το μόνο που χρειάζεται. Ωστόσο, οι οδηγοί και το προσωπικό του ξενοδοχείου, σύμφωνα με την έρευνα της CIB, έχουν εκπαιδευτεί να φοβίζουν τους πεζοπόρους ακριβώς αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή. Τους λένε ότι κινδυνεύουν να πεθάνουν, ότι μόνο η άμεση εκκένωση θα τους σώσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα δισκία Diamox (Acetazolamide), που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της ασθένειας του υψομέτρου, χορηγήθηκαν παράλληλα με την υπερβολική πρόσληψη νερού για να προκαλέσουν τα ίδια συμπτώματα που θα δικαιολογούσαν μια κλήση διάσωσης.
Σε τουλάχιστον μία περίπτωση που αναφέρεται στην έρευνα, baking powder αναμίχθηκε σε φαγητό για να προκαλέσει στομαχικές διαταραχές, άρα σωματική αδιαθεσία στους τουρίστες.
Μόλις κληθεί μια «διάσωση», ξεκινά η οικονομική χορογραφία. Ένα μόνο ελικόπτερο μεταφέρει πολλούς επιβάτες. Αλλά ξεχωριστά τιμολόγια ολόκληρης της αξίας υποβάλλονται στην ασφαλιστική εταιρεία του κάθε επιβάτη, σαν να είχε η καθεμία τη δική της ειδική πτήση! Μια ναύλωση 4.000 δολαρίων γίνεται μια αξίωση 12.000 δολαρίων για παράδειγμα (3 πεζοπόροι Χ 4000$). Κατασκευάζονται πλαστά δηλωτικά πτήσης και φύλλα φόρτωσης. Στο νοσοκομείο, οι ιατρικοί υπάλληλοι προετοιμάζουν συνοπτικές εκκαθαρίσεις χρησιμοποιώντας τις ψηφιακές υπογραφές ανώτερων γιατρών που δεν συμμετείχαν ποτέ στην υπόθεση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτά γίνονται εν αγνοία των εν λόγω γιατρών. Δημιουργούνται πλαστά αρχεία εισαγωγής για τουρίστες που, σε ορισμένες τεκμηριωμένες περιπτώσεις, έπιναν μπύρα στην καφετέρια του νοσοκομείου τη στιγμή που υποτίθεται ότι λάμβαναν θεραπεία.
Σε μια περίπτωση, ένας βοηθός γραφείου στο Νοσοκομείο Shreedhi παραδέχτηκε ότι είχε παράσχει τη δική του ακτινογραφία που τραβήχτηκε πριν από περίπου ένα χρόνο σε διαφορετικό νοσοκομείο, για να χρησιμοποιηθεί ως υπόθεση για τη θεραπεία ξένων πεζοπόρων για την αξίωση καταβολής ασφαλίστρων.
Η δομή της οργάνωσης που διατηρεί το δίκτυο ενωμένο, περιγράφηκε λεπτομερώς κατά τη διάρκεια των αστυνομικών ανακρίσεων. Τα νοσοκομεία πληρώνουν το 20-25% της ασφαλιστικής πληρωμής σε εταιρείες πεζοπορίας και ένα επιπλέον 20-25% σε φορείς διάσωσης με ελικόπτερα σε αντάλλαγμα για διακομιδές ασθενών. Οι οδηγοί πεζοπορίας και οι εταιρείες τους επωφελούνται και αυτοί από διογκωμένα τιμολόγια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στους ίδιους τους τουρίστες προσφέρονται κάποια χρηματικά κίνητρα για να συμμετάσχουν.
Ποια είναι η πραγματική κλίμακα της απάτης;
Τα στοιχεία που προκύπτουν από την έρευνα της CIB είναι εντυπωσιακά. Μεταξύ 2022 και 2025, οι ερευνητές εντόπισαν 4.782 αλλοδαπούς ασθενείς που έλαβαν θεραπεία στα εμπλεκόμενα νοσοκομεία. Από αυτούς, μόνο 171 περιπτώσεις όμως, επιβεβαιώθηκαν ως ψεύτικες διασώσεις. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το Διεθνές Νοσοκομείο Era έλαβε προκαταβολές άνω των 15,87 εκατομμυρίων δολαρίων που συνδέονται με αυτές τις δραστηριότητες. Το Διεθνές Νοσοκομείο Shreedhi έλαβε πάνω από 1,22 εκατομμύρια δολάρια.
Μεταξύ των φορέων διάσωσης, η Mountain Rescue Service πραγματοποίησε 171 δόλιες διασώσεις από 1.248 συνολικά πτήσεις τσάρτερ, διεκδικώντας περίπου 10,31 εκατομμύρια δολάρια από ασφαλιστές. Η Nepal Charter Service πραγματοποίησε 75 ψεύτικες διασώσεις από 471 πτήσεις, διεκδικώντας 8,2 εκατομμύρια δολάρια. Η Everest Experience and Assistance συνδέθηκε με 71 ύποπτες διασώσεις από 601 πτήσεις, με ασφαλιστικές αποζημιώσεις συνολικού ύψους 11,04 εκατομμυρίων δολαρίων.
Σε ένα παράδειγμα που καταδεικνύει την αυθάδεια του σχεδίου, η αστυνομία κατέγραψε μια περίπτωση στην οποία τέσσερις τουρίστες διασώθηκαν σε μία μόνο πτήση με ελικόπτερο, την ίδια ημερομηνία, χρησιμοποιώντας το ίδιο ελικόπτερο και το ίδιο δηλωτικό. Παρ’ όλα αυτά, οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις υποβλήθηκαν ως πολλαπλές ξεχωριστές διασώσεις, με το συνολικό κόστος διάσωσης να φτάνει τα 31.100 δολάρια, συν έναν ξεχωριστό λογαριασμό νοσοκομείου ύψους 11.890 δολαρίων.
Ο Δρ. Girwan Raj Timilsina του Νοσοκομείου Shreedhi, μιλώντας κατά τη διάρκεια της ανάκρισης, δήλωσε ότι μόνο σε μία περίπτωση, το νοσοκομείο του πλήρωσε περίπου 9,1 εκατομμύρια ρουπίες σε προμήθειες στην Nepal Charter Service, 1,5 εκατομμύρια ρουπίες στην Heli on Call και άλλα 1,5 εκατομμύρια ρουπίες σε εταιρείες πεζοπορίας. «Το νοσοκομείο μου έχει επίσης δώσει προμήθεια από τα κέρδη του σε εταιρείες πεζοπορίας και εταιρείες διάσωσης για την προώθηση επιχειρήσεων», είπε σε μια ηχογραφημένη δήλωσή του.
Είναι όλοι οι πεζοπόροι θύματα απάτης;
Δεν είναι όλοι οι ξένοι υπήκοοι που έρχονται στο Νεπάλ για πεζοπορία θύματα απάτης. Μερικοί από αυτούς συμμετέχουν πρόθυμα, σύμφωνα με στοιχεία στις έρευνες της CIB.
Μια ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω WhatsApp που ανακτήθηκε κατά τη διάρκεια της έρευνας αποκαλύπτει ότι μια Γερμανίδα πεζοπόρος, η Petra Homens, παραπονιέται στον Rabindra Adhikari, πρόεδρο της Nepal Chartered Service και ένα από τα βασικά πρόσωπα του δικτύου απάτης, ότι φαινόταν να έχει διπλό λογαριασμό. «Η εταιρεία σας χρέωσε διπλά!!!» έγραψε, σημειώνοντας ότι ο ασφαλιστής της είχε ήδη πληρώσει απευθείας το κόστος του ελικοπτέρου. Ο Adhikari αναγνώρισε ότι μπορεί να υπήρξε διπλή χρέωση και προσφέρθηκε να επιστρέψει το διπλά χρεωμένο ποσό.
Η ανταλλαγή είναι σημαντική επειδή επιβεβαιώνει ότι ο λογαριασμός του ελικοπτέρου είχε σκόπιμα διογκωθεί για ασφαλιστικούς σκοπούς και ότι το ίδιο άτομο εμπλέκεται επίσης σε ψευδείς ισχυρισμούς νοσηλείας.
Από την άλλη πλευρά, δύο Καναδοί πεζοπόροι υπέβαλαν προληπτικά καταγγελία στην CIB στα τέλη του 2025, ισχυριζόμενοι δόλια διασωστική διακομιδή κατά τη διάρκεια της πεζοπορίας τους τον Νοέμβριο. Η καταγγελία τους περιέγραφε ένα πλέον οικείο μοτίβο: μετρήσεις οξυγόνου που αναφέρονταν στις ασφαλιστικές εταιρείες ως επικίνδυνα χαμηλές (50%), περιττές αξονικές τομογραφίες και εισαγωγές σε ΜΕΘ, και νοσοκομεία που υπερέβαλαν τις συνθήκες για να δικαιολογήσουν τα έγγραφα.
Δεν έπρεπε να διορθωθεί το σύστημα;
Η νέα έρευνα είναι μια ιστορία για την θεσμική αποτυχία στο Νεπάλ. Το 2018, μετά από πρώιμο ρεπορτάζ στην εφημερίδα The Kathmandu Post, μια κυβερνητική επιτροπή διερεύνησης γεγονότων πέρασε μήνες ερευνώντας δέκα εταιρείες ελικοπτέρων, έξι νοσοκομεία και 36 ταξιδιωτικά και πεζοπορικά γραφεία. Η προκύπτουσα έκθεση 700 σελίδων, η οποία υποβλήθηκε στον τότε υπουργό Τουρισμού Rabindra Adhikari, κατέγραψε εκτεταμένη απάτη. Ανέφερε πολλαπλές ασφαλιστικές αξιώσεις για μεμονωμένες πτήσεις με ελικόπτερο, πιέσεις που ασκήθηκαν στους πεζοπόρους να συμφωνήσουν σε περιττές αεροδιακομιδές και ισχυρισμούς ότι τα τρόφιμα νοθεύονταν για να αρρωστήσουν οι τουρίστες.
Η επιτροπή συνέστησε να υποχρεωθούν όλες οι εταιρείες ελικοπτέρων, τα νοσοκομεία, οι ταξιδιωτικοί πράκτορες και οι ασφαλιστικές εταιρείες να υποβάλουν λεπτομέρειες για τις πτήσεις διάσωσης και την ιατρική περίθαλψη στην Επιτροπή Τουριστικής Έρευνας και Διάσωσης, στην Τουριστική Αστυνομία και στο Υπουργείο Τουρισμού. Οι μεσάζοντες επρόκειτο να εξαλειφθούν και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες να θεωρηθούν νομικά υπεύθυνοι για τους πελάτες τους καθ’ όλη τη διάρκεια ενός ταξιδιού. Αλλά τίποτα από αυτά δεν λειτούργησε!
«Η απάτη συνεχίστηκε λόγω χαλαρών τιμωρητικών μέτρων», δήλωσε ο Manoj Kumar KC, επικεφαλής της CIB, σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Post. «Όταν δεν υπάρχει δράση κατά του εγκλήματος, αυτό ακμάζει. Ως αποτέλεσμα, άκμασε και η ασφαλιστική απάτη».
Η τρέχουσα έρευνα ξεκίνησε στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, όταν μια ομάδα πολιτών που ονομάζεται Deshbhakta Gen Z υπέβαλε νέα καταγγελία στην CIB, ωθώντας την υπηρεσία να ανοίξει ξανά αρχεία που είχαν παγώσει για αρκετά χρόνια.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να επαληθευτούν οι ασφαλιστικές αξιώσεις;
Οι περισσότερες ασφαλιστικές συμβάσεις ταξιδιού απαιτούν την επικοινωνία με τον ασφαλιστή πριν από την πραγματοποίηση μιας διακομιδής. Στα Ιμαλάια, σε υψόμετρα όπου η επικοινωνία αποτελεί πρόκληση και πολλές περιοχές δεν έχουν κατάλληλα σήματα κινητής τηλεφωνίας, αυτό σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει. Μέχρι να ειδοποιηθεί ένας ασφαλιστής, η εκκένωση έχει ήδη ολοκληρωθεί, ο ασθενής βρίσκεται σε νοσοκομείο εκατοντάδες μίλια μακριά στο Κατμαντού και μια τοπική εταιρεία διάσωσης ή ένας φορέας πεζοπορίας έχει ήδη αρχίσει να προετοιμάζει τα έγγραφα.
Οι μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες διατηρούν τις δικές τους ομάδες έκτακτης ανάγκης που λειτουργούν 24/7, ενώ οι μικρότερες αναθέτουν αυτήν την εργασία σε διεθνείς εταιρείες βοήθειας. Όταν μια υπόθεση φτάνει από το Νεπάλ εκεί, αυτές οι εταιρείες συνήθως επικοινωνούν με μια τοπική εταιρεία βοήθειας του Νεπάλ για να εξετάσουν τιμολόγια, ιατρικές εκθέσεις και δηλωτικά πτήσης εκ μέρους τους.
Εδώ είναι που η απάτη κρύβεται πιο εύκολα. Η τοπική εταιρεία βοήθειας λειτουργεί στο ίδιο εμπορικό οικοσύστημα με τα νοσοκομεία και τους φορείς διάσωσης. Ο ασφαλιστής, με έδρα το εξωτερικό, βασίζεται σε τοπικούς επιχειρηματικούς εταίρους για την επικύρωση εγγράφων που οι ίδιοι μεσάζοντες μπορεί να έχουν βοηθήσει στην κατασκευή τους.
Το κίνητρο της εταιρείας διάσωσης είναι να μεγιστοποιήσει τον αριθμό των επιβατών σε κάθε πτήση, χρεώνοντας παράλληλα κάθε ασφαλιστή ξεχωριστά. Το κίνητρο της εταιρείας πεζοπορίας είναι να παραπέμπει τις περιπτώσεις σε φορείς διάσωσης που πληρώνουν τις υψηλότερες προμήθειες. Το κίνητρο του νοσοκομείου είναι να εισάγει ασθενείς, να εκτελεί περιττές διαδικασίες και να διατηρεί σχέσεις παραπομπής με τους φορείς που τους στέλνουν πελάτες. Σε κανένα σημείο αυτής της αλυσίδας δεν υπάρχει μέρος του οποίου τα συμφέροντα ευθυγραμμίζονται με την πληρωμή της απαίτησης από τον ασφαλιστή.
Οι κατηγορίες που κατατέθηκαν νωρίτερα αυτόν τον μήνα θα μπορούσαν να στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα. Στις 12 Μαρτίου 2026, η CIB απήγγειλε κατηγορίες σε 32 άτομα για αδικήματα κατά του κράτους και οργανωμένο έγκλημα. Συνέλαβε εννέα άτομα και οι υπόλοιποι λέγεται ότι φυγαδεύονται. Μεταξύ των κατηγορουμένων είναι χειριστές και προσωπικό από τρεις εταιρείες ελικοπτέρων: Mountain Helicopters, Manang Air (έκτοτε μετονομάστηκε σε Basecamp Helicopters) και Altitude Air. Έχει επίσης απαγγείλει κατηγορίες σε γιατρούς και διοικητικούς υπαλλήλους από το Swacon International Hospital, το Shreedhi International Hospital και το Era International Hospital.
Τα αρχεία της υπόθεσης περιλαμβάνουν υλικό από κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης που επιβεβαιώνει ότι ξένοι τουρίστες που αναφέρθηκαν ως κρίσιμα άρρωστοι βιντεοσκοπήθηκαν να πίνουν μπύρα σε ένα καφέ που διαχειρίζεται ένας από τους κατηγορούμενους γιατρούς, τη στιγμή που τα ιατρικά τους αρχεία δείχνουν ότι λαμβάνουν νοσοκομειακή περίθαλψη.
Τι σημαίνει όλο αυτό για τη βιομηχανία πεζοπορίας του Νεπάλ;
Για τις διεθνείς ασφαλιστικές εταιρείες, τους ταξιδιωτικούς πράκτορες και τα γραφεία πεζοπορίας που στέλνουν τουρίστες στο Νεπάλ, η έρευνα και τα ευρήματά της εγείρουν άβολα ερωτήματα. Η απάτη που κατέγραψε η CIB δεν ήταν έργο μερικών απατεώνων – ήταν ένα δομημένο δίκτυο βασισμένο σε προμήθειες που λειτουργούσε ανοιχτά για χρόνια, περιλάμβανε αδειοδοτημένους ιατρικούς επαγγελματίες που εγγυόνταν ότι εξυπηρετούσαν ασθενείς και διαπιστευμένες εταιρείες, που επεξεργάζονταν εκατοντάδες εκατομμύρια ρουπίες μέσω επίσημων τραπεζικών καναλιών.
Οι μεταρρυθμίσεις που ανακοινώθηκαν μετά την ανακάλυψη της απάτης το 2018 ήταν καλοπροαίρετες, αλλά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ. Το αν οι τρέχουσες διώξεις θα οδηγήσουν σε διαφορετικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν τα δικαστήρια του Νεπάλ θα επιβάλουν κυρώσεις αρκετά αυστηρές ώστε να αλλάξουν τον εμπορικό λογισμό. Εξαρτάται επίσης από το αν το Υπουργείο Τουρισμού θα κατασκευάσει την υποδομή επαλήθευσης για να εντοπίζει τις διογκωμένες αξιώσεις πριν από την καταβολή τους. Με την ορκωμοσία της νέας κυβέρνησης αυτή την εβδομάδα, όλα τα βλέμματα θα είναι στραμμένα στο πώς θα αντιμετωπιστούν περιστατικά σαν κι αυτό και στο κατά πόσον οι έρευνες και τα ευρήματά τους θα καταλήξουν σε ένα ουσιαστικό συμπέρασμα.